Parochie Archief

De R.K. Parochie Kampen bezit een rijk en omvangrijk parochiearchief. Het oudste aanwezige stuk dateert uit 1395!
De nadruk ligt uiteraard op de 19e en 20e eeuw. Maar ook uit de periode van de statiekerken (de twee schuil- of beter huiskerken die Kampen sinds ca. 1680 kende) zijn archiefstukken aanwezig.
Behalve stukken die betrekking hebben op de Kamper parochie bezit het archief ook talrijke stukken van verschillende opgeheven en bestaande katholieke organisaties en verenigingen in Kampen.
De totale omvang van het archief bedraagt op dit moment ruim dertig strekkende meter.
 
Het archief wordt bewaard in de bovensacristie van de parochiekerk, de middeleeuwse O.L. Vrouwe- of Buitenkerk, en wordt beheerd door de parochiearchivaris.
De vorige parochiearchivaris, H.C. Diender (overleden 2004), heeft in de jaren tachtig alle stukken uit het archief beschreven en daarop een toegang gemaakt. Deze toegang is via deze site te raadplegen.
Ook vindt u een historisch overzicht betreffende het archief, naast een in memoriam betreffende H.C. Diender.
In overleg is het archief te bezoeken en kunnen stukken, zo mogelijk tijdens de openingsuren van het parochiesecretariaat geraadpleegd worden.
 
Voor vragen en inlichtingen betreffende het parochiearchief kunt u terecht bij de parochiearchivaris:

Th.M. (Theo) van Mierlo
Koornmarkt 24-1
8261 JX Kampen
tel. 038-3327934
E-mail:



Informatie en documentatie
 
Voor informatie en vragen over het parochiearchief kunt u contact opnemen met de parochiearchivaris (zie hierboven).
Omschrijving Link
Aanklikken met rechter muisknop en "Doel opslaan als..." kiezen
Zerkenlijst van de Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk te Kampen, (Kampen 1984) van de hand van H.C. Diender. pdf-bestand (30 MB)
Het Ingenieur H. Reck Archief, (Kampen 1988) van de hand van H.C. Diender. pdf-bestand (296 kB)
MEMENTO MORI Honderd jaar Rooms-Katholieke begraafplaats in Kampen 1889-1989, (Kampen 1989) van de hand van H.C. Diender. pdf-bestand (1,4 MB)
Het archief van de Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk te Kampen, een inventarisatie, (Kampen 1990) van de hand van H.C. Diender. pdf-bestand (496 kB)
De orgels van de Onze Lieve Vrouwe of Buitenkerk te Kampen, en van de voormalige schuilkerken St. Nicolaas en St. Franciscus, (Kampen 1991) van de hand van H.C. Diender. pdf-bestand (19,4 MB)
Verzamelde gegevens betreffende de inventaris van de Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk te Kampen 1386-1996, (Kampen 1996) van de hand van H.C. Diender. pdf-bestand (603 kB)

Om PDF bestanden te kunnen lezen heeft u het programma Acrobat Reader nodig.
Klik op dit plaatje download Adobe Acrobat Reader om het programma te downloaden.


Onderstaande tekst vormde de inleiding bij: Het archief van de Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk te Kampen, een inventarisatie, (Kampen 1990) van de hand van H.C. Diender.
De tekst is bewerkt en aangevuld door E. van 't Erve.

Het ontstaan van het archief van de R.K. parochie te Kampen

Bij de overdracht van de sleutels van de O.L.Vrouwekerk in 1809 aan pastoor Bartholomeus Doorenweerd werden ook een aantal kerkeboeken en losse papieren overgedragen die de grondslag zouden gaan vormen voor het archief van de O.L.Vrouwekerk. In de loop van de jaren werden er de kerkelijk voorgeschreven boeken van doop, huwelijk, overlijden, H. Communie, Vormsel etc. aan toegevoegd. Verder waren er eigendomsbewijzen van allerlei bezittingen die door aankoop of schenking verkregen werden. Belangrijk waren ook de registers van Fundaties, schenkingen in geld, waarvan de rente gebruikt moest worden om b.v. op de sterfdag van de fundateur een H. Mis te lezen als herinnering. Dan was er nog de administratie van de verschillende geestelijke Broederschappen, die vooral in het midden van de 19e eeuw werden opgericht. Dat alles nog aangevuld met papieren van allerlei aard, die door de pastoors belangrijk genoeg bevonden werden om bewaard te blijven. Officieel was er op dat gebied echter weinig geregeld.
 
Dat veranderde toen in 1853 de Bisschoppelijke Hiërarchie werd hersteld. Toen werden er een aantal richtlijnen opgesteld voor het bewaren en ordenen van de parochiearchieven. Dit moest worden opgeschreven op aparte formulieren die jaarlijks aan het bisdom moesten worden opgestuurd. Een gigantisch karwei want in de loop der jaren groeiden de archieven. De secretaris bracht er vele uren schrijvend mee door. Ook bij de visitatie van de Deken werd een en ander gecontroleerd.
 
Op 31 december 1856 werden de beide schuilkerken (St. Nicolaas en St. Franciscus) gesloten en werd de O.L.Vrouwekerk de parochiekerk. Gelukkig bleef veel archiefmateriaal van deze beide schuilkerken bewaard, vooral van de St. Nicolaasschuilkerk.
In 1859 kwamen er enige boeken en brieven bij van de opgeheven parochie van de H. Michaël van het eiland Schokland.
Dat er toch wel enige zorg voor het archief was moge blijken uit het feit dat het toenmalige kerkbestuur in 1867 van een Schokker een kast kocht voor ƒ 75,00 voor het bewaren van het parochiearchief. Op de 17e eeuwse kast werd een keurig koperen plaatje geschroefd met het opschrift: Archivum parochiae. Op den duur was deze kast veel te klein voor het almaar groeiend archief. Maar tot 1979 bleef hij in gebruik als archiefkast. Thans staat deze kast in de sacristie van de O.L.Vrouwekerk.
Een zeer belangrijke maar weinig gekende uitbreiding onderging het archief in ± 1890 toen vermoedelijk door de familie Van Romunde een groot aantal bescheiden van Kamper Vergaderingen naar de pastorie werden gebracht.
 
Jarenlang groeide het archief en wat niet direct nodig was raakte verspreid over de hele pastorie (aan de Burgwal 105). Van de kelder tot de zolder kon men archiefstukken tegenkomen. Toen in de jaren zestig het voorste deel van de pastorie met zijn prachtige marmeren hal en de daaromheen gelegen kamers werd afgebroken zal er dan ook wel het een en ander verloren zijn gegaan.

Periode 1963-1979

In 1963 begon kapelaan J. Wiegerinck met het uitzoeken en ordenen van alles wat op archiefgebied in de pastorie aanwezig was. De toen 22-jarige hulpkoster Henk Diender († 2004) raakte er al gauw bij betrokken en zat avonden in de pastorie. Wat er aan losse bescheiden was moest brief voor brief worden gesorteerd.
 
Na het vertrek van de kapelaan werd het werk door Henk Diender voortgezet. Langzaamaan bouwde zich een heel archief op met allerhande bescheiden. Door deze activiteit raakte hij ook bekend met verenigingen in onze parochie die vaak maar door een enkele brief in het archief vertegenwoordigd waren. Diender probeerde dan van de betreffende verenigingen meer stukken te verkrijgen. Bij de bestuursleden van deze verenigingen waren vaak nog allerlei bescheiden in huis die ze wel wilden afstaan voor het archief.
Naast allerlei kleine aanwinsten was bijvoorbeeld het jaar 1970 een jaar van drie zeer belangrijke, grote aanwinsten. Toen konden namelijk de archieven van de Wezen, het Armbestuur en de St. Vincentiusvereniging worden verworven. Het duurde soms lang voor een secretaris zover was dat het archief mocht worden opgehaald. Immers het ging vaak over personen die ondersteuning hadden gekregen en dat mocht niet bekend worden.
Ook van oud-geestelijken en oud-kerkbestuursleden kwamen soms heel onverwacht aanwinsten.
En zo raakte de pastorie steeds voller.

Na 1979

Bij de restauratie van de O.L.Vrouwekerk werd ook de ruimte boven de sacristie prachtig gerestaureerd. Deze 'bovensacristie' zou heel goed kunnen dienen om het archief te herbergen. Toen in 1979 de pastorie, Burgwal 105, verkocht werd, besloot het kerkbestuur dat de ruimte voor het archief kon worden ingericht. Een brandvrije kast werd van de pastorie overgebracht naar deze ruimte en daarnaast werden een aantal eenvoudige dichte kasten gekocht tot opberging van het archief. Wanneer er weer een kast vol was werd er weer een kast bijgekocht. Langzaam maar zeker werd alles wat tot het archief behoorde van de pastorie naar deze archiefruimte overgebracht. Ook een aantal niet meer nodige of niet te plaatsen voorwerpen hoorde daarbij, zoals meubels en ingelijste prenten, kruisbeelden etc. Dit ter verdere aankleding van de ruimte en ter bewaring van die voorwerpen.
 
In 1986 werd de bruikleen van zeven registers, afkomstig van de O.L.Vrouwekerk, Pastoorskerk, Paterskerk en Schokland, bij het Gemeentearchief van Kampen opgezegd en werden deze registers weer in het archief opgenomen. Daarnaast werd de bruikleen van twee vijftiende-eeuwse getijdenboeken, het boek Vivaldus Aureum Opit uit 1508 en een convoluut met diversen over de Brigittenorde, beëindigd bij de Katholieke Universiteit in Nijmegen. Ook deze boeken zijn thans in het archief ondergebracht. De convoluut is welhaast zeker afkomstig van het Brigittenklooster aan de Vloeddijk te Kampen, één van de twee getijdenboeken van het Agnietenconvent, eveneens aan de Vloeddijk.
 
Een zeer grote schenking werd in 1987 verkregen van Ingenieur H. Reck, die verschillende banden had met de parochie Kampen. In 1965 bouwde hij het 'Gouden Hart', een jeugdgebouw, in 1969 de R.K. kerk in de Flevowijk en van 1963-1976 was hij de architect die de restauratie van de O.L.Vrouwekerk begeleidde. Alles wat op deze werkzaamheden betrekking had en wat nog bij hem aanwezig was, schonk hij aan de parochie Kampen. Van dit archief werd een afzonderlijke inventaris gemaakt onder de naam: Het Ingenieur H. Reck Archief, 1988.

Na 2004

Henk Diender was een gedreven man. Het is vooral aan hem te danken dat het parochiearchief nu zo rijk is gevuld en tot een gewaardeerd onderdeel van het parochiegebeuren is geworden. Bovendien heeft hij in de loop der jaren veel van de archiefstukken gelezen en daarover weer artikelen geschreven. Ook heeft hij overzichten gemaakt en indexen. Ongetwijfeld het belangrijkste is de inventarisatie die hij van het parochiearchief heeft gemaakt en dat in 1990 in boekvorm verscheen (Het archief van de Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk te Kampen, een inventarisatie, Kampen 1990). Sinds oktober 2006 is deze toegang ook via deze site te raadplegen.
Zijn werk als parochiearchivaris wordt voortgezet door Theo van Mierlo. Meer dan voorheen zal daarbij het accent gelegd worden op toegankelijkheid van het archief en de kwaliteit van beheer en behoud van de stukken.
Maar ook nu wordt van de verschillende werkgroepen nog steeds verlangd dat zij hun overjarige stukken aanbieden aan het parochiearchief. Daarnaast worden steeds vaker herinneringen uit het rijke roomse verleden door parochianen aan het parochiearchief aangeboden. Voor de toekomst wordt zo een basis gelegd om een terugblik mogelijk te maken in onze tijd.
 
Er bestaan plannen om artikelen samen te stellen over archiefstukken of andere parochieeigendommen en die te publiceren, in het parochieblad en/of via internet. Hiervoor zal zeker gebruik gemaakt worden van de inhoud van het parochiearchief.

Na 2011

Bij de restauratie van de Buitenkerk in 2010-2011 zijn ook de muren en gewelven in de archiefruimte behandeld. Daarbij zijn de kasten verplaatst. De eenvoudige houten kasten bleken daar niet tegen te kunnen. Een enkele kast is uit elkaar gevallen, maar ook de rest van de kasten bleek te gammel te zijn om nog langer dienst te doen.
Na een lange zoektocht naar een goed alternatief zijn in januari 2012 een aantal tweedehands archiefkasten aangeschaft en geplaatst in het archief. Vervolgens is de archivaris met enkele vrijwilligers bezig gegaan om de archiefstukken weer goed op te bergen in die "nieuwe" kasten.
Om de archiefstukken beter te beschermen en te bewaren voor de toekomst worden ze ook ingepakt in archiefpapier en archiefdozen.


H.C. Diender, in memoriam